معرفی رشته نانو شیمی: در این مقاله تصمیم گرفتیم تا به معرفی برخی رشته های نانو در حوزه شیمی بپردازیم . جهت معرفی بیشتر رشته نانو شیمی پای صحبت سر کار خانم مهندس پریوش حسین پور ، رئیس هسته تحقیقاتی نانو تکنولوژی دانشکده مهندسی شیمی دانشگاه صنعتی امیر کبیر ( پلی تکنیک تهران ) می نشینیم 1-میزان پذیرش دانشجو در سال گذشته در رشته های مر تبط با علم و فناوری نانو در سال گذشته جمعا 42 دانشجو در رشته های علوم و فناوری نانو در مقطع کارشناسی ارشد در دانشگاه های صنعتی امیر کبیر ، تربیت مدرس ، صنعتی سهند تبریز ، کاشان . پژوهشگاه مواد و انرژی پذیرفته شدند. همچنین امسال دانشگاه صنعتی شریف و دانشکده فنی دانشگاه تهران در مقطع دکتری در رشته های نانو مواد ، نانو الکترونیک ، نانو بیو ، نانو مهندسی شیمی و نانو شیمی ، اقدام به پذیرش دانشجو نموده اند. دانشگاه امیر کبیر نیز با ظرفیت 11 نفر ، ارائه دهنده رشته مهندسی شیمی با گرایش نانو در مقطع کارشناسی ارشد بوده است. همچنین این دانشگاه در گرایش نانو پلیمر ، 8 دانشجو جذب نموده است. 2-ویژگی مهم و منحصر به فرد علوم و فناوری نانو با رویکرد شیمی برای شروع بهتر است تعریفی عام از علم فناوری نانو داشته باشیم . این فناوری پدیده هزاره سوم می باشد و ورود به این عرصه اجتناب ناپذیر است. در واقع این زمینه را نمی توان به عنوان رشته جدیدی معرفی کرد بلکه رویکردی جدید به کلیه علوم و فنون موجود در مقیاس نانو است. فناوری نانو ، علمی فرا رشته ای است و ما می خواهیم از این مقیاس به کلیه علوم و فنون از جمله علوم محض ، فنی مهندسی ، پزشکی، غذایی و غیره نگاه کنیم. از آنجایی که مشکلات ، پیچیدگی و مسائل اخلاقی به دلیل شبیه سازی انسان ، گیاه و حیوان در این محدوده به وجود خواهد آمد ، ضرورت همکاری علوم نظری از نظر مسائل حقوقی در این فناوری ضروری می نماید. اگر از دیدگاه شیمی و مهندسی شیمی به فناوری نانو نگریسته شود، می توان گفت رشته نانو شیمی تقریباً در تمامی علوم و فنون به کار می رود.به عبارت دیگر در زمینه های مختلفی از جمله سوخت ، پلیمر ، رنگ ، ساخت و ساز ، پوشاک ، دارو ، غذا و به طور کلی هر آنچه که به شیمی و مهندسی شیمی مربوط می شود، می توان از مزایای این فناوری بهره جست. به طور کلی توجه به کلیه علوم و فناوری های موجود در مقیاس نانو و کار و تولید در این مقیاس برای دستیابی به فراورده های با کیفیت و کمیت بهتر به عبارتی ارزانتر ، محکمتر ، سبکتر و کارا تر می باشد. 3- گرایش های رشته نانو شیمی یکی از مشخصه های علم شیمی و مهندسی شیمی ، شناخت علم مواد و مهندسی مواد است که در علوم محض ، مطالعه و پژوهش و در مهندسی، تولید انبوه مورد نظر است. از دیدگاه شیمی دانان ، گرایش های این رشته می تواند همان گرایش های شیمی آلی ، معدنی ، تجزیه و شیمی فیزیک باشد که در مقیاس نانو مطالعه و بررسی می گردد تا نتایج یافته های جدید خود را برای انبوه سازی در مورد خاص به مهندسان مربوطه ارائه کنند. از دیدگاه مهندسان شیمی ، این گرایش ها بسته به نوع نیاز های جامعه و توانایی بر آوردن آن نیاز ها می تواند به طور متفاوت دسته بندی شود. در کشور ما همان طور که اشاره شد ، پتانسیل های خوبی در زمینه مطالعه پلیمر و رنگ و غیره وجود دارد. 4-زمینه اشتغال فارغ التحصیلان دانشجویان فارغ التحصیل این رشته می توانند در صنایع و مراکز به خصوص در بخش های تحقیق و توسعه ای که فارغ التحصیلان رشته شیمی و مهندسی شیمی را می پذیرند، مشغول به پژوهش شوند.

هفتمین همایش دانشجویی فناوری نانو با حمایت ستاد ویژه توسعه فناوری نانو برگزار شد. دانشگاه تربیت مدرس روزهای چهارشنبه تا جمعه میزبان این همایش بود. از میان 400 مقاله‌ای که به دبیرخانه همایش ارسال شده بود، 320 مقاله به صورت پوستر و سخنرانی ارائه شد. مقالات این همایش در سه گروه نانومواد، ‌نانوشیمی و نانوبیوتکنولوژی تقسیم شد. در گروه نانومواد 120 مقاله، ‌در گروه نانوشیمی 125 مقاله و در نانوبیوتکنولوژی 80 مقاله ارایه شد. ستاد فناوری نانو به دانشجویانی که پایان نامه مرتبط با فناوری نانو داشته باشند، مبلغی به عنوان حمایت تشویقی پرداخت می‌کند. مطابق آیین نامه حمایت تشویقی مندرج در سایت ستاد (nano.ir/hr DC ، دانشجویان برای دریافت این حمایت ملزم به ارائه مقاله در یکی از همایش‌های دانشجویی فناوری نانو هستند. این همایش‌ها سالانه دو بار با حمایت ستاد برگزار می‌شوند. با توجه به تأکید ستاد مبنی بر آشناسازی دانشجویان با برخی زیرساختهای توسعه علم و فناوری مانند ثبت اختراع، تجاری‌سازی فناوری و نحوه نگارش مقالات علمی، کارگاه‌هایی در این همایش‌ها برگزار می‌شود و دانشجویان باید حداقل در یکی از این کارگاه‌ها شرکت کنند. در همایش نیز، شش کارگاه جانبی پیرامون روش ارائه شفاهی، ثبت پتنت، طرح کسب و کار و آینده شغلی و نوشتار علمی و سرقت علمی برگزار شد

نفت‌هاي سنگين بخشي از منابع قابل توجه نفتي به شمار مي‌آيند که به دليل مشکلات استخراج ناشي از بالا بودن گرانروي ، هنوز تاحدود زيادي دست نخورده باقي‌مانده‌اند. در حال حاضر، استخراج از مخازن نفت سنگين با استفاده از روش‌هاي ازدياد برداشت حرارتي، CHOPS ، تزريق حلال و تزريق گاز امتزاجي صورت مي‌پذيرد. در اين مقاله، مزاياي سه فرآيند مجزا شامل روش‌هاي حرارتي، تزريق حلال و تزريق گاز امتزاجي با يکديگر ترکيب شده و يک فرآيند نو براي کاهش گرانروي نفت سنگين ارائه شده است. در اين پژوهش، از نانوذرات فلزي براي افزايش هدايت حرارتي دي اکسيد کربن فوق بحراني يا سيال تزريقي کاهنده گرانروي (VRI) براي کاهش گرانروي نفت سنگين استفاده شده است. يک ماده فعال سطحي، قابل حل در دي اکسيد کربن فوق بحراني نيز براي تقويت اين کاهش گرانروي به مخلوط اضافه شده است. بنابراين، خواص حرارتي نانوذرات فلزي، خواص شيميايي و حلاليت مواد فعال سطحي و خواص امتزاجي دي اکسيد کربن فوق بحراني و سيال تزريقي کاهنده گرانروي، همه با هم به کاهش گرانروي نفت سنگين و تسهيل در استخراج اين نوع نفت، کمک مي‌کنند.

يک ميکروسکوپ نيروي اتمي مي‌تواند جهت ايجاد ترانزيستورهاي اثر ميدان در مقياس نانومتري و همچنين ساير دستگاه‌هاي الکترونيکي در فصل مشترک بين اکسيد فلزات به کار برده شود. مواد اکسيدي داراي گستره وسيعي از خواص متغيير مثل پيزوالکتريسيته و فروالکتريسيته، مقاومت مغناطيسي زياد و فرو مغناطيس هستند. در حال حاضر که توليد نمونه‌هايي با کيفيت بالا از لايه‌هاي بسيار نازک اکسيدهاي مختلف ممکن شده است، اين مواد قسمت مهم بسياري از دستگاه‌هاي الکترونيک جديد به شمار مي‌روند. جرمي لوي و همکارانش در دانشگاه پيتسبورگ و دانشگاه آگسبورگ نشان داده‌اند که خواص الکترونيکي در فصل مشترک چنين ساختارهاي چندگانه‌اي مي‌تواند با دقت و ظرافت در مقياس نانو کنترل شود

کمبود آب پاک از مهم‌ترين مباحث و اولويت‌هاي کشورهاي مختلف است که سلامتي، بهداشت و زندگي انسان‌ها را تحت تأثير قرار مي‌دهد. در کشور ما نيز با توجه به کمبود منابع آبي و قرارگيري در منطقه گرم و خشک اين مسئله به عنوان يکي از مباحث مهم مورد توجه است. آسيب‌هاي ناشي از کمبود آب سالم و بهداشتي، استفاده از فناوري‌هاي نوين را لازم مي‌سازد. فناوري نانو با ارائه راهکارهايي مناسب براي تصفيه آب، فاضلاب و پساب مي‌تواند نقشي سازنده در جبران کمبود آب و حفاظت از محيط زيست ايفا کند. در اين مقاله ابتدا با بررسي پايان نامه‌هاي دوره تحصيلات تکميلي و مقالات علمي کشور، فعاليت‌هاي صورت گرفته در زمينه تصفيه آب دسته‌بندي شده است. با بررسي کمّي، درصد پايان نامه ها و مقالات مرتبط با آب در کل پژوهش هاي فناوري نانوي کشور به‌دست آمد. با توجه به دسته‌بندي هاي صورت گرفته، روند سالانه تعداد پايان نامه ها و مقالات، رشته‌هاي دانشگاهي فعال و دانشگاه‌هاي فعال در اين حوزه تعيين شدند. در پايان با دسته‌بندي موضوعي، روند پژوهش‌ها و حوزه‌هاي فعال در هر دسته‌شناسايي شده است. نتايج نشان مي‌دهد که از لحاظ کمّي، روند پايان نامه ها و مقالات علمي کشور در اين زمينه، حالت صعودي با شيب تندي دارد. همچنين مشخص شد که چهار رشته شيمي، مهندسي شيمي، محيط زيست و مهندسي مواد بيش از 75 درصد فعاليت هاي اين حوزه را به خود اختصاص داده اند و 3 دانشگاه تهران، علم و صنعت و تربيت مدرس فعال‌ترين دانشگاه‌هاي کشور در اين زمينه هستند. در ادامه انواع روش‌هاي تصفيه پساب بررسي شده در پژوهش هاي کشور ارائه شده است. با بررسي اين پژوهش ها از 40 دانشگاه کشور، مشخص مي‌شود که بيش از 20 نوع نانوذره و 10 نوع غشاي نانوفيلتراسيون در ايران ساخته شده و در تصفيه آب به کار گرفته شده است. استفاده از اين پژوهش ها و تبديل آنها به محصول و بکارگيري در صنعت آب و فاضلاب کشور مي تواند گامي بزرگ در جهت رفع مشکلات ناشي از کمبود آب سالم، تصفيه فاضلاب و حفظ محيط زيست باشد.